Co nowego w podatkach

Koszt podatkowy - co decyduje o takiej kwalifikacji?

W jednym z tegorocznych wyroków (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r, sygn. akt III SA/Wa 950/17, na dzień dzisiejszy nieprawomocny) wskazano, że "decydującym kryterium oceny, czy dany wydatek stanowi koszt uzyskania przychodu jest jego cel (opisany w art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.) oraz związek przyczynowy pomiędzy poniesionym wydatkiem, a możliwością powstania lub zwiększenia przychodu oraz minimalizacją strat pomniejszających przychód."

Dodać przy tym należy, że kosztem jest więc wszystko co skutkuje powstaniem przychodu, względnie zabezpiecza jego źródło i jednocześnie nie zostało wymienione w zamkniętym katalogu kosztów, które mocą ustawy zostały expressis verbis uznane za niemogące wpływać na obniżenie podstawy opodatkowania podatkiem dochodowym. 

W kontekście powyższego może pojawić się wątpliwość, czy koszt rezygnacji / odstąpienia / wcześniejszego zakończenia określonego stosunku prawa, ukierunkowany przede wszystkim na zmniejszenie obciążeń finansowych podmiotu może stanowić koszt uzyskania przychodów? 

Każdemu przypadkowi należy przyjrzeć się odrębnie.  Warto jednak pamiętać o korzystnym dla podatnika dorobku orzeczeń sądów administracyjnych. 

Przykładowo NSA w kwietniu 2018 roku wskazał (II FSK 871/16 ): "(...) przy ocenie dopuszczalności kwalifikowania do kosztów uzyskania przychodów wydatków z tytułu kar umownych i odstępnego należy przykładać szczególne znaczenie do rozumienia terminów "zachowanie" i "zabezpieczenie" źródła przychodów ... Istotne jest, aby kwalifikując dany wydatek jako koszt podatkowy uwzględniać również kwestię logicznego ciągu zdarzeń determinujących określone i konkretne działania podatnika, począwszy od momentu zawarcia umów najmu. Należy zatem oceniać racjonalność określonego działania dla osiągnięcia przychodu, a fakt, że podatnik nie oczekiwał określonego efektu gospodarczego nie dyskwalifikuje poniesionego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu. W procesie działań gospodarczych przedsiębiorca dąży bowiem nie tylko do maksymalizacji przychodów ale i - jak była o tym wyżej mowa - minimalizacji strat." 

Podobny pogląd wywieść należy z wyroku II FSK 374/16 NSA z dnia 28 lutego 2018 roku.  Nie bez znaczenia pozostaje również  uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 czerwca 2012 r., sygn. akt II FPS 2/12, a w niej zapis o tym, że "działając w warunkach rynkowych podatnik musi podejmować racjonalne z jego punktu widzenia, oparte na ekonomicznych analizach i kalkulacjach, działania zmierzające do uzyskania możliwie największej efektywności ekonomicznej. Działania te mogą również polegać na dokonywaniu określonych oszczędności, zmniejszeniu kosztów i wydatków, minimalizowaniu strat z określonych segmentów działalności, czy też eliminowaniu nieopłacalnych przedsięwzięć. Gdyby podatnik działań takich nie podejmował, mógłby nie sprostać konkurencji, a prowadzona przez niego działalność mogłaby stać się nierentowna i zacząć przynosić straty. Tym samym zagrożone byłoby źródło przychodów, jakim jest prowadzenie działalności gospodarczej w jej całokształcie. W tym sensie, co do zasady, każde tego rodzaju przedsięwzięcie zmierzające do zapobieżenia powstania takiej sytuacji, powinno być postrzegane jako prowadzące do zachowania bądź zabezpieczenia źródła przychodów, a związane z tym koszty, jako koszty uzyskania przychodów w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p".

W praktyce gospodarczej bardzo często podatnicy podejmują decyzję o odstąpieniu / wcześniejszym zakończeniu trwania umowy, chcąc w ten sposób zmniejszyć koszty funkcjonowania.  Przy takiej okazji ponoszą jednak jednorazowo dość istotne kwoty, swoistego rodzaju "odszkodowania" z tytułu przedwczesnego rozwiązania umowy.  Z punktu widzenia ekonomii jednak, takie działanie jest w pełni uzasadnione.  Czy zatem zapłata takiej opłaty może stanowić koszt podatkowy?  Składy orzekające sądów administracyjnych, doradcy podatkowi są oczywiście przychylni idei rozpoznania jej jako kosztu podatkowego.  Ale czy organy podatkowe podzielają taki pogląd?  Niedawna interpretacja (z 30 maja) niestety prezentuje odmienne stanowisko.  W razie zainteresowania tą tematyką, proszę o kontakt (Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.)